Sacromonte: de heuvel van grotten

Een wijk op een heuvel

Wikipedia plaatst Sacromonte op de heuvelhelling en in het dal van Valparaíso, tegenover de Alhambra, en stelt dat de wijk beide oevers van de Darro beslaat. Het is een van de zes wijken waaruit het district Albayzín bestaat. De gemeenteraad van Granada noemt het de meest kenmerkende wijk van de stad, bekend om huizen in grotten en om uitzichten, en beschouwt het als de bakermat van flamenco.

Hoe de grotten werden gemaakt

Wikipedia zegt dat de oorsprong van de grotwoningen niet helemaal duidelijk is, maar veronderstelt dat men er in de 16e eeuw mee begon te graven, nadat Joodse en islamitische bewoners uit hun huizen waren verdreven en zich met de nomadische Roma vermengden. De grotten werden onderdak voor de gemarginaliseerden, buiten de stadsmuren en dus buiten administratieve en kerkelijke controle. Om er een te graven, hakte de bouwer een verticaal vlak in de heuvelflank, plaatste in het midden een boog als deur en holde zoveel kamers uit als de grond toeliet. Geen twee zijn gelijk.

De Roma van Sacromonte

Wikipedia beschrijft Sacromonte als van oudsher de buurt van de Granadese Roma, die zich na de christelijke verovering van 1492 in Granada vestigden. Er staat dat zij een gemengde taal spreken die Caló heet en die de afgelopen eeuw snel in verval is geraakt, en dat Federico García Lorca over hen schreef in zijn Romancero Gitano. Het artikel over Granada voegt toe dat de wijk in de 19e eeuw beroemd werd door haar overwegend Gitano-bewoners en bekendstaat als een centrum van flamencozang en -dans.

De abdij en de naam

De naam heeft een eigen verhaal. Wikipedia zegt dat hij voortkomt uit gebeurtenissen tussen 1595 en 1599 op de heuvel Valparaíso, waar de vermeende ontdekking van relieken en van de zogenoemde loden boeken, met teksten in Latijnse en Arabische tekens, leidde tot de bouw van de Abdij van Sacromonte. De vondsten werden in de 17e eeuw tot vervalsing verklaard. De abdij, op de heuvel gebouwd, staat nog steeds overeind en staat los van de zambra, die uit de grotten voortkomt en niet uit de kerk.

De Darro-vallei

De rivier onder de heuvel is de Darro, en Wikipedia zegt dat haar naam lijkt af te stammen van de uitdrukking d'auro, van goud, vanwege haar goudhoudende sedimenten. Het museum op de heuvel noemt zichzelf een interpretatiecentrum voor de vallei, die volgens Wikipedia in 2016 de status van Site of Cultural Interest kreeg. De vallei is ook de kloof die de grotenheuvel scheidt van de Alhambra, waardoor het paleiscomplex op de heuvel uitkijkt.

De museumgrotten

Het Sacromonte Caves Museum opende in 2002, beslaat 4.800 vierkante meter en heeft volgens Wikipedia tot elf grotten in hun oorspronkelijke staat voor bezichtiging hersteld. Bezoekers kunnen een grotwoning, een stal en traditionele ambachten zien, en één grot is gewijd aan de geschiedenis van flamenco in Sacromonte. Een bezoek overdag laat zien hoe het was om in de kamers te wonen, wat een avondvoorstelling in een grot makkelijker te begrijpen maakt.

Lees verder: Wat is een zambra gitana?

Festivals op de heuvel

Wikipedia vermeldt de kalender van de wijk. De bedevaart van San Cecilio, de mede-beschermheilige van Granada, klimt op de eerste zondag van februari naar Sacromonte. De wijk viert haar eigen feesten in de eerste tien dagen van augustus, en haar volksfeesten, met een kostuumoptocht door de straten, vallen op het eerste weekend van september. De zambra is het hele jaar door het vertier voor bezoekers op de heuvel, maar deze data tonen een wijk met een eigen kalender.

Waar de voorstellingen plaatsvinden

De grot op het ticket van deze locatie vermeldt als adres Camino del Sacromonte. Beide namen behoren tot dezelfde heuvel. De gemeente Granada zegt dat de zambra's dagelijks optreden. Voor de praktische kant van de klim verwijzen we naar de gids om Sacromonte te bereiken.

Lees verder: Hoe u Sacromonte bereikt

Voor wie dit niet is bedoeld

Een vlakke, geplaveide avond is niet wat deze heuvel biedt. De straten zijn steil en de grotten zijn in een helling uitgehouwen. Bezoekers die de voorkeur geven aan een theater, met vaste stoelen en een podium, zullen het grotformaat anders vinden, en dat geldt ook voor wie een rustig, privébezoek aan de grotten waar gezinnen wonen wil; de wijk is een thuis voor mensen, geen decor.